Beslenme Alışkanlıkları ve Yaşam Tarzı Faktörlerinin Nörodejeneratif Hastalıklara Etkisi


İ. Yağmur ABAOĞLU-Yeditepe Üniversitesi, Moleküler Tıp Yüksek Lisans (M.Sc.)

Nörodejeneratif hastalıklar dünya çapında milyonlarca insanı etkilemektedir. Nörodejeneratif hastalıklara Alzheimer, Parkinson ve Huntington hastalıkları örnek olarak verilebilir. Bunlardan Alzheimer, Parkinson hastalıkları en sık görülen nörodejeneratif hastalıklardır. Bu türdeki hastalıklar, çoğunlukla sinir hücrelerinde ölüme yol açan tedavi edilemez hastalıklardır. 2016 yılında, Alzheimer hastalığına sahip 930 bin Amerikalı verilere geçmiştir. 2020 yılı itibariyle Amerika’da 930 bin kişinin Parkinson hastalığına sahip olacağı tahmin edilmektedir.


Nörodejeneratif hastalıklara yakalanma olasılığı yaşla birlikte önemli oranda artmaktadır. Gelecek yıllarda bu türdeki hastalıklarda beklenen artıştan dolayı bu hastalıkların nedenlerinin anlaşılması bunun yanında hastalıktan korunma ve tedavi için yeni yaklaşımların geliştirilmesi kritik önem taşımaktadır. Bilim insanları, insan genlerinin ve çevrenin kombinasyonuyla nörodejeneratif hastalıkların gelişme riskini etkilediğini ortaya koymuştur.


Felç, yaşam tarzındaki değişimlere, artan yaşlı nüfusa ve modernleşmeye paralel olarak dünya çapında artmaktadır. 2019’da yayınlanan bir araştırmada şeker oranı yüksek diyetler, alkol ve tütün bağımlılığı veya yağ oranı yüksek diyetler bunun yanında yaşlanma, beyin hasarı, oksidatif stres ve nöroinflamasyon gibi yaşam tarzının nörodejeneratif hastalıkların başlangıç, şiddet ve süresini negatif olarak etkilediği sonucuna varıldı (Şekil 1).


Şekil 1


Düşük riskli yaşam tarzına sahip sağlıklı bireyler (sigara kullanmayan, günlük egzersiz yapan, orta sıklıkta alkol kullanan ve kırklı yaşlarda aşırı olmayan kiloya sahip olmak) yüksek riskli yaşam tarzına sahip gruba göre nörodejeneratif hastalık açısından önemli oranda düşük risk taşır. Bu yüzden, nörodejeneratif hastalıkların oldukça yüksek insidansı; stres, fiziksel egzersiz eksikliği, sağlıksız beslenme, obezite, plazmadaki yüksek kolesterol seviyesi, sigara kullanımı, alkol bağımlılığı veya arteriyel hipertansiyon gibi günlük risk faktörlerinin negatif etkisinden dolayı olabilir.


Yaşlanma gibi bazı intrinsik faktörler aynı zamanda da beyin hasarı, aşırı nöroinflamasyon, oksidatif stres ve şeker, yağ oranı yüksek diyetler, alkol, tütün bağımlılığı gibi yaşam tarzı faktörleri ile ilişkilidir ve bunlar nörodejenerasyonu negatif olarak etkiler. Sağlıklı ve uzun bir yaşamamıza izin verebilecek beslenmemizde pek çok bileşen (çoklu doymamış yağ asitleri, resveratrol, yaban mersini polifenolleri, sülforafan) bunun yanısıra kalori kısıtlaması ve fiziksel egzersiz vardır. Nörodejeneratif hastalıkların ilerlemesi bir dereceye kadar antropometrik, yaşam tarzı ve klinik faktörlerle ölçülebilir olsa da, nörodejeneratif hastalıkların ilerlemesinin altında yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır.





Kaynakçalar

1. Popa-Wagner, A., Dumitrascu, D. I., Capitanescu, B., Petcu, E. B., Surugiu, R., Fang, W. H., & Dumbrava, D. A. (2020). Dietary habits, lifestyle factors and neurodegenerative diseases. Neural Regeneration Research, 15(3), 394.

2. http://www.sdplatform.com/Dergi/1213/Norodejeneratif-hastaliklarda-beslenme-egzersiz-ve-yasam-tarzi-degisiklikleri.aspx

3. https://www.niehs.nih.gov/research/supported/health/neurodegenerative/index.cfm

41 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi