Kabızlık Tedavisinde Fitoterapötikler


Mustafa Öksüz- Marmara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi

Kabızlık genellikle ıkınmalı, az sayıda, zorlu defakasyon yapma, sert dışkı ve yetersiz boşaltma hissi ile tanımlanan bir sendromdur.[1] Tahmin edilen kabızlık prevelansı %28’e kadar olup, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) 56 milyon yetişkin vardır. Bütün yaş gruplarını ve her iki cinsiyeti etkilese de özellikle Batı toplumlarında ve özellikle de kadın ve yaşlı bireylerde, kronik bakım tesislerinde ve eş zamanlı psikiyatrik rahatsızlığı olanlarda yaygın olarak bildirilmektedir. [2,3]


Farmakolojik ajanlar, kronik kabızlığı olan hastaları tedavi etmede faydalıdır. Kronik kabızlığa karşı etkili olan birçok seçenek vardır. İlk olarak reçetesiz de satılabilen laksatiflerin bağırsak veya bağırsak içeriğinde doğrudan uyarım yoluyla dışkı sıklığını artırdığı veya dışkı geçişini kolaylaştırdığı kabul edilmektedir. Bunlar hacim sağlayıcı laksatifler, dışkı yumuşatıcı ya da sıvılaştırıcı ajanlar, uyarıcı laksatifler ve ozmotik laksatiflerdir.[4,5] İkincisi, klorid kanal aktivitörleri sıvının salgılanmasını sağlar ve lubiproston FDA tarafından onaylanmıştır.[6] Linaclotide, klorür iyonu ve su sekrasyonunu indükleyen yeni bir guanilat siklaz aktivatörüdür. Böylece bağırsak dehidrasyon ve tıkanıklığını önlemeye yardımcı olur. [7]


Tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAM), kronik kabızlığı tedavi etmek için birçok strateji önermektedir. Bunlar; akapunktur, bitkisel ilaçlar, auriküloterapi, masaj, aromaterapi ve refleksolojidir. Epidemiyolojik araştırmalar, TAM yöntemlerini kullanan tedavilerin Kore, Japonya ve Türkiye’de kronik kabızlığı iyileştirmede etkili olduğunu göstermektedir. [8,9]


Bitkiler, laksatif ve prokinetik ajanlar olarak geniş çapta sınıflandırılabilir. Bazı besinler zayıf laksatiflerdir. Bunlar; susam tohumu, ceviz içi, dut meyvesi, bal ve acı kayısı çekirdeğidir. Prokinetik ajanlar; Arecea catechu, Magnolia officinalis, Citrus aurantium, Citrus reticulata, Angelica sinensiz ve Astragallus membranacens’tur. Hem prokinetik hem de kuvvetli laksatif özelliğe sahip bitkiler;Plantago ovata, Rheum plamatum, Cassia senna ve Aloe barbadensis’ dir. [5,10] Yazımda bu bitkiler ve etkileri üzerinde durulacaktır.


Aloe barbadensis (Aloe vera)


Aloe vera’kabızlık dahil bir çok hastalığı tedavi etmek için yüzyıllardır insanlık tarafından kullanılmaktadır. Aloe ekstresi, loperamid ile indüklenmiş kabız sıçanlarda bağırsak hareketliliğinin, fekal hacmin artırılmasında ve vücut ağırlığının normalleştirilmesinde yararlı etkiler göstermiştir. Ayrıca, çalışmalarda Aloe vera’nın sıvı emilimini azaltığını ve aynı zamanda kolonik mukozada klorür kanalı ve NA+/K+- adeneozin trifosfatazı inhibe ettiği gösterilmiştir. [11,12] Aloe bitkisinin yetişkinlerde kabızlık hastalığının giderilmesinde önemli ölçüde etkili olduğu bulunmuştur. Diğer tüm laksatifler gibi, aşırı doz ya da bağımlılık düzeyinde kullanımı durumda sıkıntı verdiği ve şidderli diyare yaptığı bildirilmiştir. Aloe vera tüketimi oral alınan ilaçların emilimini azaltabilir ve hipokalemi yapabilir. [13]

Plantago ovata (Psyllii semen)


Yaygın bir şekilde kabızlık tedavisinde kullanılırlar. Aktif bileşikleri arasında yüksek jel oluşturma özelliğine sahip polisakkaritler ve arabinoksilanlar bulunur.[14] Her iki cinsiyetten 18-75 yaşları arasında kabızlığı olan hastalarda, Psylli semen tedavisi alan hastaların belirgin bir şekilde haftalık defekasyonlarında artış olduğı bildirilmiştir. [15] Diğer insan denemeleri de bağırsak hareketlerini artırdığı ve geçiş için gereken süreyi kısalttığını, dışkı miktarını artırdığı bildirmiştir.[16,17,18] Yan etkiler açısından, en etkili müshil olsa da, metabolik sendrom hastalarında kontrendikedir. [19] Kullanımı sırasında bol su tüketilmesi gerekmektedir. Ayrıca bağırsak boşalmasını hızlandırdığı için GI sistemden emilimi azaltmaktadır.


Rheum palmatum (Rhei rhizoma)


Rheum palmatum veya ravent, Geleneksel Çin Tıbbı’nın pürgatif ve ateş düşürücü maddesi olarak son derece ünlü bileşenlerinden biridir. Toksik ateşi gidermede ve kolondan termojenik ısıyı ve dışkıyı temizlemede ve diğer birçok belirtiyi tedavi için kullanılmıştır. [20] Ravent, sıçanlarda belirgin bir şekilde pürgatif etki göstermiştir. Oral verilişin kolon hareketliliğini ve kolonda N+/K+ değiştirici ATPaz veya klorür kanalının inhibisyonunu indüklediği tespit edilmiştir.[11,21,22] Katartik etkisi kalın bağırsakla sınırlıdır. [23] Psylli tohumu gibi, ravent daha kısa GI geçiş süresi nedeniyle bağırsakta ilaç emilimini azaltma potansiyeline sahipti. [24] İşlenmiş raventlerin CYP1A2, CYP2C6, CYP2E1 ve CYP3A1 enzimlerinin aktivitelerini indükleyebileceği veya inhibe edebileceği ve işlenmiş raventle beraber kullanıldığında ilaca etki edebilen saksaglipitinin metabolizmasını düzenleyebileceği gösterilmiştir. [25] Ek olarak, raventin potasyum kaybından kaynaklanan elektrolit dengesizliğini indükleme potansiyeli vardır. [26]


Cassia senna (Senna folium)


Cassia senna’dan elde edilen Senna folium, geleneksel ilaçlarda deri döküntülerini, kabızlık ve sporcu ayağına benzer mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek için kullanılmıştır. Birçok kimyasal bileşen içerir ve antrakinonlar en aktif bileşikleridir. [27] Ana fonksiyonu kolonik mukozanın sinir uçlarını uyarmaktır. Pelvik rekonstrüktif cerrahi geçiren 104 kadın hasta üzerinde yapılan çalışmada, senna yapraklarını ilk bağırsak hareket süresini önemli ölçüde azaltmış ve magnezyum sitrat kullanımını da azaltmıştır. [28] Bağırsak tıkanıklıklarında, akut batın tablosunda ve enflamasyon olan bağırsak hastalıklarında kontrendikedir. Antrokinonların potansiyel yan etkisine bağlı olarak, senna yapraklarının uzun süre kullanımında dikkatli olunmalıdır. [27] Azalmış bağırsak geçiş süresi oral yolla uygulanan ilaçların emilimini azaltabilir. Tiyazid diüretikler, adrenokortikosteroidler veya meyan kökü gibi hipokalemiyi uyaran ilaçlar veya bitkiler ile eş zamanlı kullanıldığında, kardiyotonik glikozitlerin ve antiaritmik ilaçların etkilerini artırabilen elektrolit dengesizliğini şiddetlendirebilir. [29,30]


Kabızlık dünya çağında çok yaygın olan bir gastrointestinal bir rahatsızlıktır. Batı bitkisel tıbbında ve Geleneksel Çin Tıbbı gibi geleneksel tıp sistemlerinde ele alınmaktadır. Uyarıcı, laksatif ve hacim sağlayıcı ajanlar, salin laksatifler veya ozmotik laksatifler ve dışkı yumuşatıcıları, klorid kanal aktivatörleri, guanilat siklaz aktivatörleri ve seratonerjik enterokinetik ajanlar ile birlikte kabızlık yönetiminde en sık kullanılan ilaçlardır. Plantago ovata, en sık kullanılan hacim oluşturan ajandır. Aloe vera, Cassia senna ve Rheum palmatum dahil olmak üzere uyarıcı laksatifler kolonik mukozanın sinir uçlarını uyaracak, itici gücü harekete geçiren ve kolonik geçişi hızlandıran antrokinonları içerirler. Antrokinonlar, bağırsak tıkanıklıkları, akut batın tablosu ve infalamasyonla seyreden bağırsak hastalıklarında kontrendikedir; ilaçlarla etkileşime girebilir ve yan etkilere neden olabilirler.


Klinik çalışmalar genellikle olumlu sonuçlar bildirmiş ve bitkisel ilaçların umut verici olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, küçük örneklem büyüklüğü, zayıf metadoloji, tanımlanmış sonuçların olmayışı ve homojen olmamaları nedeniyle etkililikleri kesin değildir. Bununla birlikte, klinik öncesi araştırmalar kabızlık tedavisinde bitkisel ilaçların geleneksel kullanımını desteklemektedir. Aktif bileşikleri, standartize ekstreleri, multipl etki ve moleküler mekanizmaları gelecekteki çalışmalar iyi tasarlanmış klinik çalışmaların desteklenmesi için ihtiyaçtır.

Sağlıklı günler dileklerimle…





Referanslar

1)Bharucha AE, Pemberton JH, Locke GR, 3RD (2013) American Gastroenterological Association technical review on constipation. Gastroenterology 144:218-238.

2) Higgins PD, Johanson JF (2004) epidemology of constipation in North America: a systematic review. Am J Gastroenterol 99:750-759.

3)Irvine EJ, Ferrazi S, Pare P, Thompson WG, Rance L (2002) health-related quality of life in functional GI disorders: focus on constipation and resource utilization. Am J Gastroenterol 97: 1986-1993.

4)Ford AC, Talley nJ (2012) Laxatives for chronic constipations in adults. BMJ 345:e6168-.

5)Singh S, Rao SS (2010) Pharmacological mangement of chronic constipation. Gastroenterol Clin North Am 39:509-527.

6) Ambizas EM, Ginzburg R (2007) Lubiprostone: a chloride channel activator for treatment of chloric constipation. Am Pharmacother 41:957-964.

7) Potter LR (2011) regulatıon and therapeutic targeting of peptide-activated receptor guanylyl cyclases.Pharmacol Ther 130:71-82.

8)Koc Z, Topatan S, Saglam Z (2012) Use of and attiudes toward complementary and alternative medicine among midwives in Turkey. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 160:131-136.

9)Aggarwal BB, Sundaram C, Malani N, Ichikawa H (2007) Curcumin: the Indian solid gol. Adv Exp Med Biol 595:1-75.

10)Shen H (2009) Discussion on certain issues of the diagnosis and tratment of functional constipation. Chin J Integr Med 15:89-92.

11) Bradley Pr (1992) Britisih herbal Compendium. Bournemouth: British herbal Medicine Association.

12) Ishii Y, Tanizawa H, Takina Y (1990) Studies of Aloe. III.:mechanism of cathartic effect. (2). Chem Pharm Bull 38:197-200.

13)American Society of Hospital Pharmacist (1990) American Hospital Formulary Service. Bethesda: Board of Directors of the American Society of hospital Pharmacist.

14)Mehmood Mh, Aziz N, Ghayur Mn, Gilani Ah (2011) Pharmacological basis for medicinal use of psyllium husk (Ispaghula) in constipation and diarrhea. Dig Dis Sci 56:1460-1471.

15)Wang HJ, Liang XM, Yu ZL, Zhou LY, Lin Sr, Geraint M (2004) A randomised, controlled comparison of low-dose polyethylene glycol 3350 plus electrolytes with ispaghula husk in the treatment of adults with chronic functional constipation. Clin Drug İnvestig 24:569-576.

16) Sing B (2007) Psyllium as therapeutic and drug delivery agent. Int J Pharm 334:1-14.

17)Qvitzau S, Matzen P, Madsen P (1988) Treatment of chronic diarhoea: loperamide versusispaghula husk and calcium.Scand J Gastroenterol 23:1237-1240.

18)Dettmar PW,Sykes J (1988) A multi,centre, general practice comparison. Curr Med Res Opin 14:227-233.

19)Pal S, Radavelli-Bagatini S 82012) effects of psyllium on metabolic syndrome risk factors. Obes Rev 13: 1034-1047.

20)Sui F, huo HR, Zhang CB, Yang N, Guo JY, Du XL, Zhao BS, Liu hB, Li LF, Guo SY, Jiang TL (2010) emodin down-regulates expression of TrPv1 mrnA and its function in DrG neurons in vitro. Am J Chin Med 38:789-800.

21)Takayama K, Tsutsumi H, Ishizu T, okamura N (2012) The influence of rhein-8-o-beta-D-glucopyranoside on the purgative action of sennaside A from rhubarb in mice. Biol Oharm Bull 35: 2204-2208.

22) Waller SL, Misiewicz JJ (1969) Prognosis in the irritable bowel syndrome. A prospective study. Lancet 2:754-756.

23) Pierre Duez MV, Vanhaelen-Fastre R, Hanocq M,Molle L (1984) Comparison between high-performance thin layer chromotography-flourometry and high-performance liquid chromotography fort he determination of sennosides A and B in Senna (Cassia spp.) pods and leaves. J Chromotogr A 303:391-395.

24)Izzo AA (2005) herb-drug ınteractiıns: an overview of the clinical evidence. Fndam Clin Pharmacol 19:1-16.

25)Gao J, Shi Z, Zhu S, Li GQ, Yan R, Yao M (2013) Influences of processed rhubarbs on the activities of four CyP isozymes and the metabolism of saxagliptin in rats based on probe coctail and pharmacokinetics approches.J Ethnopharmacol 145:566-572.

26) Brunton LL Chabner BA, Knollmann BC (1990) Goodman and Gillmans The Pharmacological Basis of Therapeutics.New York: McGraw Hill.

27)Hennebelle T, Weniger B, Joseph H, Sahpaz S, Bailleul F (2009) Senna alata.Fitoterapia 80:385-393.

28)Patel M, Schimpf MO, O’Sullivan DM, LaSala CA (2010) The use of senna with docusate for postoperative constipation after pelvic reconstructive surgery: a randomized, double-blind, placebo- controlled trial. Am J Obstet Gynecol 202:479 e471-e475.

29) Birader YS, Jagatap S, Khandelwal KR, Singhania SS (2008) exploring of antimicrobial activity of Triphala Mashian ayurvedic formulation.Evid Based Complement Alternat Med 5:107-113.

30) Worl Health Organisation (1999) WHO monographs on selected medicinal plants.Geneva: Worl health organization.

61 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi