Non Alkolik ve Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı


Yeşim Köylüoğlu - Yeditepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik


Non Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAFLD) ve Non Alkolik Steatohepatit (NASH)


Karaciğer yağlanmasının yakın bir geçmişe kadar tanım olarak net bir karşılığı yoktu. 1980 yılında Ludwig adında bir bilim insanı bu hastalığın alkole bağlı karaciğer hastalığına benzemesine rağmen alkol kullanmayan bireylerde de görülmesi üzerine yeni bir tanım getirerek buna non alkolik steatohepatit (NASH) adını koymuştur. Daha sonra ise bu yağlanmaların düz karaciğer yağlanmasından farklı olmasına karşın hepatit bulgusu bulunmadan gerçekleştiği fark edilince non alkolik steatohepatit tanımı ile alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) iki ayrı kavram haline gelmiştir. Böylece Non alkolik steatohepatit alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığının alt basamağı olarak karşılık bulmuştur.


Non alkolik yağlı karaciğer hastalığının sebepleri tam anlamı ile çözülmüş olmasa da bazı bulgular belli hastalıklar ve bozukluklar ile ilişkisi olduğunu göstermektedir. Bunlar başlıca obezite, Diyabet mellitus ve hiperlipidemidir. Bu 3 temel ilişkili bozukluğun yanında da obez bireylerin hızlı kilo vermesi, ciddi insülin direnci ve uzun vadede total parenteral beslenmenin de bağlantılı olabileceği düşünülmektedir.


Non alkolik yağlı karaciğer hastalığında çift vuruş hipotezi de tartışılan bir konudur. Çift vuruş hipotezinde ilk vuruş trigliseritlerin karaciğerde parçalanması ile yağ asitlerinin karaciğerde artmasıyla oluşur bu vuruşun sebebi insülin direnci olarak gösterilmektedir. İkinci vuruş ise normal karaciğerde geri dönüştürülebilir bir etki bırakırken yağlı bir karaciğerde ilk vuruşun etkisi olarak görülen oksidatif stres, reaktif oksijen türlerinin artması ve mitokondriyal işlev bozukluklarının sebep oldukları zararlar hastalığın ilerlemesine yol açabilmektedir.[1,2,3]



Non alkolik yağlı karaciğer hastalığının tanısı zordur çünkü belirti göstermeden ilerleyebilmektedir ve ilerleyebilen bir hastalık olduğu için de erken tanı önemlidir. Yapılan araştırmalarda bazı hastalarda fibroza ve siroza kadar ilerlediği gözlemlenirken bazı hastalarda hastalığın seyrinde bir değişiklik gözlemlenmemiştir. Öte yandan bir kısım hasta da iyileşmeye başlamıştır.[4]


Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı


Alkolik yağlı karaciğer hastalığı karaciğer hastalıkları arasında sıkça rastlanan bir hastalıktır. Hastalığa sebep olan durum ise asetaldehit toksisitesidir. Asetaldehit birkaç metabolik yolla oluşur bunlardan biri de alkol dehidrogenazdır. Alkol dehidrogenaz bir enzimdir ve alkolü asetaldehite metabolize etmekle görevlidir.[5]


Alkol oksidasyona uğrarken hidrojenleri indirgeyerek NADH2 sayısını artırır, sitrik asit halkasının verimini düşürür ve yağ asitlerinin sentezlenmesinde belirgin bir artış yaşanır. Bunlar da başlıca karaciğerin şişmesine ve yağlanmasına sebep olmaktadır.[6,7]


Alkol mide ve bağırsaktan kana direkt emilmektedir ve hemen oksidasyona uğramaktadır. Bir kısmı midede okside olsa da yüzde 90 ila 98 kadarı karaciğerde okside olmaktadır. Bu durumda da alkol miktarındaki artış karaciğere binen bir yük haline gelmektedir.[8,9]


Erkeklerin kilosu ve alkol tüketiminin daha yüksek olmasına karşın kadınlarda alkolik yağlı karaciğer hastalığı riski erkeklere oranla daha yüksektir. Yapılan bir araştırmada aynı miktar alkol tüketen kadın ve erkeklerde, kadınların karaciğerine giden alkol miktarının erkeklerinkine göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Buna sebep olarak da kadınların mide mukozasında daha az alkol dehidrogenaz bulunmasına bağlanmıştır.


Alkolün karaciğer üzerindeki etkileri tersine döndürülebilir fakat siroz hastalığından geri dönüş mümkün değildir ve siroz genellikle ölümcül bir etkiye sahiptir. Siroz aşamasına gelmeden ve alkolü bırakan hastalarda tamamen iyileşme gözlemlenmiştir fakat alkol içmeye yeniden başladıkları anda tekrar hastalıkları nüksettiği gözlemlenmiştir.[10]

Sonuç


Karaciğer hastalıkları genel olarak alkol tüketimine dayandırılsa da yakın bir geçmişte alkol ile bağlantısı olmadan da karaciğerde hasar görülebileceği artık bilinmektedir. Karaciğer hastalıkları halk arasında oldukça yaygındır ve evreler halinde seyredebilmektedir. Genetik faktörlerin yanı sıra beslenme ve kronik hastalıklar ile de bağlantılı olduğu bilinmektedir.


Alkole bağlı karaciğer hastalıkları da siroza kadar ulaşabilen aşamalar halinde gelişen, kimi zaman belirti göstermeden varlığını sürdürebilmektedir. Yaş aralığına bakmaksızın yakalanabilecek bu hastalık için alkol tüketimini hiçe indirmek, olmuyor ise kontrollü olmak gerekmektedir.






Referanslar

1) Mikolasevic I, Milic S, Wensveen TT, Grgic I, Jakopcic I, Stimac D, et al. Nonalcoholic

fatty liver disease-A multisystem disease? World J Gastroenterol 2016;22(43):9488-9505.

2) Erişim Adresi: https://www.beslenmevediyetdergisi.org/index.php/bdd/article/download/303/261

3) Erişim Adresi: http://www.ctf.edu.tr/Stek/pdfs/58/5807.pdf

4) Erişim Adresi:

http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.472.5922&rep=rep1&type=pdf

5) Erişim Adresi:

https://utswmed-ir.tdl.org/bitstream/handle/2152.5/2371/19940113_gr_im.pdf?sequence=1

6) Olson, R . E .: Nutrition and AJcoholism. M odern Nutrition in Health and Disease. W ohl and G ood Hart (ed.) Lea and Febiger, Philadelphia, 767-781, 1970.

7) Jones, D. P .: Effects o f Ethanol on Lipid Transport in M an. Biochem ical and Clinical Aspects o f Alcohol Metabolism, Sardesai V .M . (ed) Charles Thom as Publisher U.S.A. 87, 1969.

8) Cooper, L. F., Barber, E. M ., M itchell, H. S. Rynbergen, H . J., Greene J. C .: Nutrition in Health and Disease. J. B. Lippincott C om pany, 542, 1963.

9) Sardesai, V . M . Biochemical and Clinical Aspects o f A lcohol M etabolism . Charles Thomas Publisher, U.S.A. 6, 1969.

10)Erişim Adresi: https://aasldpubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/hep.1840220146

11)Kapak Fotoğrafı Erişim Adresi:

https://bilimbunukonusuyor.sabriulkerfoundation.org/Karaciger-yaglanmasi-hakkinda- bunlari-biliyor-musunuz

12) Fotoğraf 1 Erişim Adresi: http://www.ctf.edu.tr/Stek/pdfs/58/5807.pdf

13) Fotoğraf 2 Erişim Adresi: http://www.dengetip.com/yagli-karaciger-siroz/

62 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi