Sosyal Medyanın Yeme Bozuklukları Üzerindeki Etkisi


Yeşim Köylüoğlu - Yeditepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik

Yeme Bozuklukları Nedir?


Yeme bozuklukları bireylerin aşırı ya da az miktarlarda yemek yemesiyle birlikte psikolojik olarak dış görünüşleri için sürekli kaygı duymalarından ortaya çıkan davranışlardır. Bu davranışlar bireylerin hayatını riske sokmakta ve hatta gerekli müdahale yapılmaz ise ölümle sonuçlanabilmektedir. Bu davranışlardan bazıları bulimiya nervoza, anoreksiya nervoza ve tıkınırcasına yemek yeme (binge eating) olarak tanımlanır.



Anoreksiya Nervoza Nedir?


Halk ağzında manken hastalığı olarak da bilinen anoreksiya nervoza yeme bozukluğu bulunan bireyler sağlıksız derecede zayıf olmalarına karşın kendilerini kilolu hissedip aynaya baktıklarında kendilerini kilolu görürler. Kilo almaktan fazlaca korkarlar ve davranış bozukluğunun ilk başlarında herhangi bir davranış bozukluğu sahibi olduklarını kabullenemezler. Birçok hastada kendilerini kusturma, endişeli ruh hali, alkol ve uyuşturucu gibi kötü alışkanlıklar edinme gibi psikolojik rahatsızlıklar baş gösterir (1). Bu bireyler genellikle genç yaşlarda bu yeme bozukluğuyla tanışırlar. Özellikle genç kızlarda görülmektedir ve uzun vadede ölüm ile sonuçlanabilmektedir.


Hastalığın sebep olduğu bazı sağlık sorunları şöyledir: Kadınlarda adet görememe, kalsiyum kaybı ve buna bağlı olarak kemiklerin kırılganlaşması, kansızlık, kalp kasının güçsüzleşmesinden kaynaklanan kalp hastalıkları, depresif ruh hali ve algıda yavaşlama (1).

Bulimiya Nervoza Nedir?


Bulimiya nervoza ise yeme bozukluğuna sahip bireyler belli aralıklarla yeme atakları yaşayıp o esnada fazla miktarda, bazen tadını bile alamadan yemek yerler. Ardından gelen pişmanlık duygusuyla beraber aşırı egzersiz yapma, kendilerini kusturma ve ya kendilerini aç bırakma şeklinde davranışlardan bir ya da birkaçını sergileyerek yedikleri yiyeceklerin bir nevi telafisini yapmaya çalışırlar. Genellikle bulimik hastalar bu davranışları gizli bir biçimde yaparlar. Bu davranışlar ise büyük sağlık sorunlarını beraberinde getirir (1).


Hastalığın sebep olduğu bazı sağlık sorunları ise şunlardır: Boğazda süreğen şekilde kızarıklık ve yara olması, kusma eylemi yüzünden çürüyen dişler ve eriyen diş minesi, mide kapağının bozulmasından kaynaklanan reflü, yanaklarda şişlik, müshil kullanıldıysa bağırsaklarda yaralanmalar, idrar söktürücü kullanıldıysa su kaybı ve böbrek hastalıkları (1).


Aşırı Yeme Bozukluğu Nedir?


Aşırı yeme bozukluğu bir diğer adıyla tıkınırcasına yeme bozukluğu bireylerde tokluk hissi olmaksızın kısa bir sürenin içerisinde çok miktarda yemek yemektir. Bu bireyler açlık hissetmiyorken de yemek yiyebilirler ve tok hissetseler bile bu tokluk hissi rahatsız edici boyutlara gelene kadar durmazlar. Utandıkları için genellikle tek başlarınayken yemek yemeyi tercih ederler (2). Bu bireyler pişman olduklarında kusma, kendilerini aç bırakma veya aşırı egzersiz yapma gibi davranışlar sergilemezler. Bu sebeple genellikle normal kilolarının üstündelerdir (1).

Yeme Bozuklukları ve Sosyal Medya İlişkisi


Her dönemin kendine özgü ideal varsayılan bir vücut imgesi vardır. İnternet öncesinde ise televizyon ve sinema aracılığıyla bizlere sunulan bu ideal vücutlar internetin yaygınlaşıp sosyal medyayla birlikte hayatımıza daha çok girmesiyle birlikte çoğu kişi tarafından daha sıkı takip edilmeye başlanmıştır. Çocukların ve ergenlik çağındaki gençlerin de içinde büyüdüğü bu internet çağında herhangi bir sosyal ağda bu tarz imgelere rastlamak da dolayısıyla sıklaşmıştır. Genç yaştaki insanlar kadar yetişkin insanların da aktif olarak kullandığı sosyal medya onları da etkisi altında almıştır. Buradan yola çıkarak her yaş grubundan insanın bu tarz imgelerin etkisi altına girmesinin de sıklaştığı bir gerçek haline gelmiştir. Bu da beraberinde var olan yeme bozukluğu davranışlarının artmasına yol açmıştır.


Artan yeme bozuklukları televizyonda ve sosyal medyada gerçekle bağdaşmayan, mükemmel gibi gözüken vücutları ve hayatları takip eden kitlede en çok rastlanmaktadır. Bu öyle bir etkidir ki kendinden memnun olan bireylerde de içsel bir huzursuzluk ortaya çıkmakta ve kendilerini zamanla beğenmeme duygusu oluşmaktadır (3). Bu durumdan ise erkeklere göre kadınlar çok daha fazla etkilenmektedir.


Sosyal medya ve televizyondan etkilenen bir diğer önemli grup ise ergenlik çağındaki kızlardır. Düşünceleri, karakterleri ve fiziksel yapıları daha gelişme aşamasındayken karşılarına çıkan bu ideal hayatlar ve vücutlar onları yeme bozukluklarına doğru sürüklemektedir (4). Arkadaş çevrelerinde kabul görmek amacıyla veya kendilerini beğendirme içgüdüsüyle yeme bozuklukları da başlayabilmektedir. Ailevi problemler ve çevresindeki insanların kendisine karşı tutumu da büyük bir etmendir. Bunun gibi birçok çevresel etmenin varlığına bir de bu mükemmelleştirilmiş olarak sunulan insanlar eklendiğinde ergenlik çağındaki genç bireyler davranış bozukluklarına açık bir hedef olmuştur.


İçinde bulunduğumuz bu çağda karşımıza bu imgeler ile sıkça karşılaşacağımız bir gerçektir. Önemli ve gerekli olan günümüz şartlarını kabullenerek kendi gerçeklerimizle yüzleşip her insanın birbirinden farklı olduğu gerçeğinin farkında olarak daha bilinçli bireyler yetiştirmemizdir. Kendimiz de gerçek ile sahteyi ayırt edebilecek düzeyde bireyler olmalı, öncelikle sağlığımızı düşünerek kendimizi sevmeyi öğrenmeli ve kendimize saygı duymalıyız. Utanmadan, kendimizi geri çekmeden gerekse profesyonel anlamda yardım alarak gerekli önlemleri zamanı geçmeden almalı ve çevremizdeki insanları da bilinçlendirmeliyiz.






Kaynakçalar

1. Erişim Adresi: https://npistanbul.com/eriskin-psikiyatri/yeme-bozukluklari

2. Erişim Adresi: https://ncc.metu.edu.tr/sites/default/files/yemeboz015tur.pdf

3. Stice E, Schupak-Neuberg E, Show HE ve ark. ,(1994): Relation of media exposure to eating disorder symptomatology: an examination of mediating mechanisms. J Abnorm Psychol

4. Botta RA, (1994): Television images and adolescent girls' body image disturbance. J Communication

5. Kapak Resmi Erişim Adresi: https://www.hospitalmanagement.net/comment/higher-rates-of-binge-eating-disorder-in-women-reported-across-major-markets/

6. Resim 1 Erişim Adresi: https://www.verywellmind.com/eating-disorders-overview-4581789

7. Resim 2 Erişim Adresi: https://cognitive-psychiatry.com/binge-eating-disorder

241 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi