Çocuklarda Obezite


Yeşim Köylüoğlu - Yeditepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik

Obezite


Obezite, insanların günlük ihtiyacından fazla kalori alması sonucu, alınan bu fazla kalorilerin vücutta yağ olarak depolanması ile meydana gelen bulaşıcı olmayan kronik bir rahatsızlıktır. Yetişkinlerde vücut kitle indeksi (VKİ) (kg/m2) ile ölçülmektedir. Vücut kitle indeksi 30 kg/m2 ve üzerinde olan bireyler obez olarak nitelendirilmektedir. Çocuklarda ise yetişkinlerde kullanılan vücut kitle indeksi yerine pörsentil eğrileri kullanılmaktadır. Pörsentil eğrileri çocukların büyüme ve gelişmelerinin normal bir şekilde ilerleyip ilerlemediğinin kontrolü ve takibi için önemli bir araçtır. İki ayrı cinsiyet için boy, kilo ve ilk 3 yaşta baş çevresi için tablolar vardır.

Şekil 1: Yaşa göre boy ve yaşa göre ağırlık yüzdeleri (2-20 yaş arası kız çocuklar)


Şekil 2: Yaşa göre boy ve yaşa göre ağırlık yüzdeleri (2-20 yaş arası erkek çocuklar)


Ağırlık pörsentil eğrilerinde 50 en ideali olarak belirlenmiştir fakat 10’un altı ve 90’ın üstüne yaklaşmadığı sürece çocuk normal kabul edilmektedir. Ağırlık pörsentil eğrisinde 97 ve üzeri olan çocuklar yaşıtlarından oldukça kilolu 3 ve altında ise aşırı zayıf olarak tanımlanmaktadır ancak bir çocuğa obez veya aşırı zayıf tanısı koymak için ağırlık pörsentil eğrisi tek başına yeterli değildir. Ağırlık eğrisi ile boy eğrisi birlikte takip edilmelidir.


Çocuklarda Görülen Obezitenin Nedenleri


Günümüzde obezite dünya çapında çok büyük kitleleri etkilemekte ve prevelansı hem çocuklarda hem de yetişkinlerde son yüzyılda büyük artış göstermektedir. Her geçen yılda da aynı şekilde çocuk obezite prevelansı artış göstermeye devam etmektedir.[1] Birçok obez yetişkinin çocukluktan itibaren obezite ile tanıştığı da bilinmektedir.[2]


Obeziteye sebep olan birçok etken vardır. Çevresel ve genetik etkenler bu etkenler arasında öne çıkmaktadır. Çevresel etkenlere bağlı gelişen obezite son yüzyılda sosyal hayatın maruz kaldığı değişimlerin ışığında hazır yemeklere olan büyük ilgi ve insanların günlük hayatta daha az egzersiz yapmaya başlaması ile şekil bulmaktadır. Hazır yemeklerin yüksek karbonhidrat ve yağ içeriğine sahip olmasına karşın zahmetsiz olması, hızlı erişim imkânı ve uygun fiyatlara sahip olması insanları hazır yemeklere yönlendirmiştir. Obezite masum gibi görünmekte fakat birçok kronik hastalığı da tetiklediği bilinmektedir. Tip 2 diyabet ve insülin direnci başta olmak üzere kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon gibi bazı metabolik rahatsızlıklar bunlardan yalnızca birkaçıdır. Çocukların da obezite ile erken yaşlarda tanışması bu gibi kronik rahatsızlıklar ile daha erken yaşta tanışma riskini büyük ölçüde artırmaktadır.[3]


Çevresel etkenler sonucu görülen bir başka obezite sebebi ise ailenin beslenmesi ile ilişkilendirilebilir. Çocuklarda beslenme alışkanlıkları küçük yaşlarda oturmaya başlamaktadır ve ilerleyen yaşlarda edinilen kötü beslenme alışkanlıklarının etkisini azaltmak ve yok etmek zorlu bir süreçtir. Çocuk aile ne yerse onu yer ve onu örnek alır. Bu sebeple önce aile bilinçlendirilmelidir ve gerekli ise aile de beslenme alışkanlıklarını değiştirmelidir.


Çocukların obez olma sebeplerinden olan psikolojik etmenler de önemli bir rol oynamaktadır. Aile içi huzursuzluklar, şiddet, baskı ve ilgisizlik çocukları gereğinden fazla yemek yemeye yönlendirebilmektedir. Duygusal yiyicilik de denilen bu yeme alışkanlığının sonuçları müdahale edilmez ise geri dönüşü zorlaşacaktır bu yüzden mutlaka bir uzman ile görüşülmelidir.[4]


Genetik faktörler de çocukluk çağında görülen obezite üzerinde rol oynar. Bazı metabolik bozukluklar ve sendromlar genetik faktörler içerisinde yer alır. Hipotalamik bozukluklar, turner sendromu, prader-willi sendromu ve down sendromu bunlara örnektir.[4]


Çocuklarda Obeziteyi Engelleme


21. Yüzyılda olağanüstü bir artış göstermeye başlayan ve dünya çapında pandemi etkisi yaratan obezite hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sıkça görülmeye başlanmıştır. Dünya nüfusunun yüksek bir yüzdesi obezite ile mücadele etmektedir ve bunu durdurmak için birçok çalışma yapılmaktadır. Yapılan çalışmaların karşısında ise hazır yemek sektörünün her geçen gün daha da yayılması ve evlere girmesi bulunmaktadır. Obezite ile olan bu savaş gün geçtikçe artmaktadır. Obeziteyi yenmenin önemli bir aracı olan sağlıklı ve düzenli beslenme ile çocukları bu mücadelede hayata geri kazandırmak mümkündür. Her çocukta durum farklı olmakla birlikte genel olarak kilo verdirmek yerine kilosunu sabit tutarak büyümelerini ve gelişmelerini desteklerken sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırmak yapılacak en doğru çözüm yoludur. Bu mücadelede aileleri de bilgilendirilip iş birliği ile obezitenin üstesinden gelmek mümkündür.






Referanslar

1) Şafak Dağhan, Aslı Kalkım, Nisan 2009, A Major Chronic Disease: Obesity In Childhood And Adolescence https://www.researchgate.net/profile/Asli_Kalkim/publication/268103726_A_Major_Chronic _Disease_Obesity_in_Childhood_and_Adolescence/links/57ec1cac08aebb1961ff9f42/A- Major-Chronic-Disease-Obesity-in-Childhood-and-Adolescence.pdf adresinden erişildi.

2) Pyle S, Poston C. Fighting an epidemic: the role of schools in reducing childhood obesity. Psychology in the Schools. 2006; 43(3): 361- 376.

3) Günöz H, Saka N, Darendeliler F, Bundak R (2003) Büyüme, Gelişme ve Endokrin. Talat Cantez (Ed.), Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, İstanbul, Nobel Tıp Kitapevleri, s.111-114.

4) Eda Menteş, Bekir Menteş, Kürşat Karacabey, 2011, Adölesan dönemde obezite ve egzersiz https://pdfs.semanticscholar.org/bc16/dc79b610705e663b72078d3d48ae547d3a17.pdf adresinden erişildi.

5) Kapak Fotoğrafı Erişim Adresi: https://www.kidsgourmet.com.tr/cocuklarda-obezite-nasil- onlenir/


6) Fotoğraf 1 Erişim Adresi: https://myria.com/height-weight-growth-charts-for-girls-ages-2- 20

7) Fotoğraf 2 Erişim Adresi: http://www.askpediatrics.com/growth-charts-for-children.html


0 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi