Coronavirüs ve Maske Kullanımına Bir Bakış


Nurhayat Kayar - Biyoloji Öğretmeni, Baksan Mesleki Eğitim Merkezi

Maske Bir Fenomen mi?


Günlük yaşantımız değişiyor mu?Normalleşme süreci bizim sosyal, eğitsel, ekonomik yaşantımızı nasıl etkileyecek? HIV virüsü gibi bir RNA virüsü olan ve bağışıklığı etkileyen koronavirüs bizi başka hastalıkların pençesine sürükleyerek yaşamımızı tehdit etmeye devam edecek mi? Gündem yaratan bu sorulara cevap aramak için pandemiye bir bakış atalım ve sözümüzü söyleyelim. Çünkü virüs bir tuşa basmakla bile yaşamı tehdit eder mi? Özellikle sert yüzeylerde de bulaşma riski yarattığı için bizi söz söylemekten uzak tutamaz ümidiyle yazıyı kaleme alalım ve bilimin korkusuz neferleri olmaya devam etmenin yollarını arayalım istiyoruz. Acaba maske kullanımı özellikle yüz koruyucu maske kullanımı yaşamı başka bir pencereye sığdırmaya mı çalışıyor, yoksa bilim bu sınırlı yaşam felsefesine ışık tutacak mı? Aslında bilim tesadüfleri de sever ve bu konuda bile bir görüş birliği olmasa da yapılan araştırmaların ışığı bizi aydınlatmaya devam ediyor.


Ciddi akut solunum sendromu koronavirüs 2'nin (SARS-CoV-2) patlak vermesinden bu yana, koronavirüs hastalığına neden olan virüs 2019 (COVID-19)için, yüz maskelerinin kullanımı Çin'de ve Güney Kore gibi diğer Asya ülkelerinde her yerde yaygınlaşmıştır ve Japonya. Çin'deki bazı il ve belediyeler, kamuya açık alanlarda zorunlu yüz maskesi politikaları uyguladı; bununla birlikte, Çin'in ulusal kılavuzu sağlık çalışanları ve sağlık görevlileri arasında yüz maskeleri kullanmak için öneriler sunmada risk temelli bir yaklaşım benimsemiştir.[1]


Farklı sağlık yetkilileri tarafından yüz maskesi kullanım önerilerini karşılaştırdık (panel). Semptomatik bireylerin ve sağlık ortamlarındaki kişilerin yüz maskeleri kullanmaları gerektiği yönündeki tutarlılığa rağmen, genel kamu ve topluluk ortamlarında tutarsızlıklar gözlenmiştir. Örneğin, ABD Cerrahı, sağlıklı insanlar tarafından kullanılmak üzere maske satın almamalarını tavsiye etti. Yüz maskelerinin yaygın kullanımını engellemenin önemli bir nedeni, sağlık hizmetlerinde profesyonel kullanım için sınırlı sarf malzemelerini korumaktır. Toplulukta evrensel yüz maskesi kullanımı, yüz maskelerinin koronavirüs enfeksiyonuna karşı etkili bir koruma sağlamadığı iddiası ile cesaret kırılmıştır.[1]


Aşağıda özetlenen dünya çapındaki panel tartışmaları maske kullanımı ile ilgili çarpıcı söylemleri ortaya koymaktadır.


WHO: Sağlıklıysanız, sadece SARS-CoV-2 enfeksiyonu şüphesi olan bir kişiye bakıyorsanız maske takmanız gerekir.


Çin:


Orta derecede enfeksiyon riski olan kişiler: tıbbi kullanım için cerrahi veya tek kullanımlık maske.


Enfeksiyon riski düşük olan kişiler: tıbbi kullanım için tek kullanımlık maske.


Enfeksiyon riski çok düşük olan kişiler: maske takmak veya tıbbi olmayan maske (bez maskesi gibi) giymek zorunda değildir.


Hong Kong: Cerrahi maskeler, solunum yolu virüslerinin hasta olan insanlardan bulaşmasını önleyebilir. Semptomatik olan kişilerin (hafif semptomları olsa bile) cerrahi maske takması önemlidir.


• Toplu taşıma araçlarını kullanırken veya kalabalık yerlerde kalırken ameliyat maskesi takın. Bir maskeyi uygun şekilde giymek ve bir maskeyi takmadan önce ve çıkardıktan sonra iyi el hijyeni uygulamak önemlidir.


Singapur: Öksürük veya burun akıntısı gibi solunum semptomlarınız varsa bir maske takın.


• Kendinizi virüs bulaşmasından korumak için bir yüz maskesi takmanın etkinliğinin sınırlı olduğu düşünülmektedir. Kapalı, kötü havalandırılan yerlerde bir yüz maskesi takarsanız, başkalarından yayılan damlacıkları yakalamaktan kaçınmanıza yardımcı olabilir, ancak açık hava ortamındaysanız, yüz maskesi kullanımı çok verimli değildir.


ABD: Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, COVID-19 dahil olmak üzere solunum hastalıklarından korunmak için iyi bir yüz maskesi (solunum maskeleri dahil) giymelerini önermez.


• ABD Cerrah General Twitter'daki insanları yüz maskeleri almayı durdurmaya çağırdı.


İngiltere: Yüz maskeleri, hastaneler gibi şeyler çok önemli bir rol oynamaktadır, ancak hastanenin üyeleri için yaygın faydaları vardır dair çok az kanıt vardır.


Almanya: Cerrahi maske takmanın, sağlıklı bir kişinin onu giyerken enfekte olma riskini önemli ölçüde azalttığını kanıtlamak için yeterli kanıt yoktur. WHO'ya göre, önerilmediği durumlarda maske takmak yanlış bir güvenlik duygusu yaratabilir, çünkü uygun el hijyeni gibi temel hijyen önlemlerini ihmal etmeye yol açabilir.


Bununla birlikte, delil olmaması ile yokluk arasında önemli bir ayrım vardır. Yüz maskelerinin, İngiltere ve Almanya'nın önerilerinde kabul edildiği gibi, toplumdaki solunum yolu enfeksiyonlarına karşı etkili bir koruma sağlayabildiğine dair kanıtlar azdır. Bununla birlikte, yüz maskeleri, hastalara bakarken damlacık önlemlerinin bir parçası olarak tıbbi çalışanlar tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.


Bireyler kalabalık alanlardan kaçınırlar ve yüksek riskli alanlara maruz kaldıklarında rasyonel olarak cerrahi yüz maskeleri kullanırlar. Kanıtların COVID-19'un semptom başlamadan önce iletilebileceği gibi, enfekte olan ancak asemptomatik ve bulaşıcı olan kişiler de dahil olmak üzere herkes yüz maskeleri takarsa toplumun iletimi azaltılabilir.[1]


Baktığımızda değişik görüşler içermesine rağmen anlaşılan virüs konusunda çalışmaların yoğunlaşması gerekliliğinin olduğu ve yüzü tamamen kaplayan maske kullanımının sağlık çalışanları için bir süre daha elzem olduğu ancak sosyal mesafe korunduğu sürece açık havada dolaşan insanlar için gereklilik olmadığını söyleyebiliriz. Eğer enfekte birisi varsa yaymamak için kesinlikle maske ile dolaşmasının gerekli olduğu da başka bir gerçek. Çünkü virüs özellikle ağızdan çıkan damlalarla burun gibi silli epitel taşıyan vücut bölgelerine nüfuz edip solunum yolu enfeksiyonlarına neden oluyor.


2002-2003 şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs (SARS-CoV) pandemisinden bu yana yapılan bilimsel ilerlemeler, MERS-CoV epidemiyolojisi ve patogenezini ve terapötiklerin gelişimini anlamamızda hızlı ilerleme sağlamıştır. Bu derlemede, SARS-CoV ve MERS-CoV'nin bulaşma ve patogenezi hakkındaki mevcut anlayışımızı detaylandırıyoruz ve ortaya çıkan koronavirüslerle mücadele etmek için önlemlerin mevcut gelişim durumunu tartışıyoruz.[2]


Öyleyse Ne Yapmalı?



Belki de yapılması gerekenler arasına panik pandemisinden kurtulmayı da ekleyebiliriz. Panik yapmadan alınan önlemleri detaylandırabiliriz ancak ayrıntılara çok takılan beyin aynı zamanda yeni korkuları beraberinde getirebiliyor. O halde virüs için enfekte hastaların maske takmasının zorunlu olması dışında sağlıklı insanlarda yüz maskesi kullanımının çok gerekli olmadığı yönünde bir fikri benimsemek çok da yanlış olmayacaktır. Ancak evde kalma normalleşmeye adım attığımız şu günlerde sosyal mesafeyi korumak adına yapılması gerekenler arasında yer alabilir. İşyerlerinin açıldığı ve sosyal hayatın iyileştiği günlerde dezenfektan kullanımının devamı da dokunmayla bulaşmayı azaltıcı bir önlem olarak karşımıza çıkıyor. Yapılan çalışmalarda sürekli maske takılmasına ilişkin çok az kanıt olmasından dolayı sadece enfekte kişilerin başkalarını enfekte etmemeleri için maske takmalarının zorunluluğu karşımıza bir gerçek olarak çıkmış durumdadır. Ancak dokunmaya duyarlı virüs için el ve burun hijyeninin sağlanması için sabun ve dezenfektan kullanımı benimsenmelidir.






Referanslar

1- Shuo Feng, Chen Shen, [...], and Benjamin J Cowling, Rational use of face masks in the COVID-19 pandemic, May 2020 [1]

2- SARS and MERS: Emmie de Wit, Neeltje van Doremalen, Darryl Falzarano, Vincent J Munster, Recent Insights Into Emerging Coronaviruses, 14 Agu 2016 [2]

0 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi