Cushing Sendromu


Fatmanur KAYA – Yıldız Teknik Üniversitesi, Biyomühendislik


Dr. Harvey Williams Cushing (8 Nisan 1869 –7 Ekim 1939), Amerikalı beyin ve sinir cerrahı ayrıca modern beyin cerrahisinin öncüsüdür. Bununla birlikte 1932’de Cushing sendromu olarak adlandırdığı, beyinde bulunan basınç arttığında vücutta gerçekleşen refleksleri keşfetti.


Ardından beyin tümörünü teşhis etmek için X-ray ışınlarını kullandı. Böylece beyin tümörü ameliyatlarından sonra hastaların sağ kalma süresini uzatmış oldu.


Peki Cushing sendromu nedir?


Cushing sendromu hormonal bir hastalıktır. Aşırı yüksek düzeyde kortizol hormonuna uzun süre maruz kalma sonucunda oluşur. Kortizol böbrek üstü bezlerde üretilir ve normal koşullarda yararlıdır. Fiziksel veya duygusal strese yanıt olarak salgılanır, kan basıncının düzenlenmesine yardımcı olur. Steroid yapısında bir hormondur. Diğer isimleri Itsenko-Cushing sendromu, hiperadrenokortisizm veya hiperkortisizmdir. Kadınlarda, erkeklere oranla daha sık rastlanan bu hastalık özellikle 20-40 yaşları arasında ortaya çıkmaktadır. Nadiren çocuklarda da görülebilir.



Cushing sendromu çeşitli durumlara bağlı olarak ortaya çıkabilir:

  • Ekzojen (dışarıdan verilen) kortikosteroidlerin alımı, örneğin Astım benzeri hastalıkları tedavi etmek için iltihap giderici (antiinflamatuvar) ilaçların verilmesi. Kortikosteroid tedavisi en sık görülen Cushing sendromu nedenidir.

  • Cushing hastalığı da denilen ve ACTH salgılayan bir hipofiz tümörü oldukça seyrek görülmekte olup en büyük sıklıkla böbrek üstü bezlerinin aşırı kortizol üretimine (endojen kortizol) neden olmaktadır.

  • Bir böbrek üstü bezi tümörü veya böbrek üstü bezi büyümesine (hiperplazisine) bağlı olarak böbrek üstü bezinin aşırı miktarlarda kortizol salgılaması.

  • Vücudun başka bir bölgesinde ACTH üreten bir tümör (ektopik ACTH üretimi)

Kortizol hormonunda aşırı yükselme vücut dokularında protein kaybına neden olur. Protein kaybı ise kaslarda zayıflıkla sonuçlanır. Vücudun çeşitli yerlerinde yağ dokusu birikintileri görülür. Özellikle yüzde birikmesi sonucu ay dede yüzü ve omuzlar arasında birikmesi sonucu ise bufalo kamburu denilen durum ortaya çıkar.


Sendromun bazı belirtileri;

  • Uykusuzluk

  • Halsizlik

  • Baş ağrısı

  • Duygusal kontrol kaybı

  • Sivilcelerde artış ve yüzde kızarıklık

  • Kemik erime ve kolay kırılma

  • Aşırı susama

  • Sık idrara çıkma

  • Kan şekeri seviyelerinde yükseklik

  • Aşırı kilo artışı neticesinde obezite

  • Tekrarlayan enfeksiyonlar, yara ve enfeksiyonların iyileşmesinde gecikme

  • Ciltte incelme ve kolay morarma

  • Çocuklarda büyümede yavaşlama şeklinde sıralanabilir.

Tanı nasıl konulur?


  • 24 saatlik idrarda serbest kortizol düzeyi: Bu test 24 saat boyunca idrarınızı biriktirerek serbest kortizol düzeyinin ölçümüne dayanır.

  • Deksametazon baskılama testi: Deksametazon, CRH ve ACTH ‘nın geribildirim yoluyla engelleme mekanizmasını taklit eden bir sentetik steroidtir. Deksametazona normal bir yanıt olarak kortizol salgılanması baskılanır. Bu testte gece saat 11'de deksametazon içeren bir hap almanız istenir. Sonraki sabah kan kortizol düzeyinize bakılır.

  • Gece yarısı tükürük kortizol seviyesi ölçümü: Kortizol seviyeleri normal olarak gün boyunca yükselir ve düşer. Cushing sendromu olmayan kişilerde, kortizol seviyeleri akşam önemli ölçüde düşer. Gece geç saatlerde toplanan küçük bir tükürük örneğinden kortizol seviyesi analiz edilebilir ve eğer yüksekse Cushing sendromundan şüphelenilebilir

.


Laboratuvar testleri dışındaki tetkikler ise;

  • Bilgisayarlı tomografi (BT)– böbrek üstü bezi, hipofiz ve ektopik tümörlerin yerini belirlemeye yardımcı olmak için kullanılır.

  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)– hipofiz ve böbrek üstü bezlerinin değerlendirilmesine yardımcı olmak için bazen MRG tetkiki istenir.

  • Ultrasonografi


Tedaviler


Cushing sendromu tedavisinin amacı vücudun aşırı miktarda kortizole maruz kalmasını ortadan kaldırmak, bloke etmek veya en alt düzeye indirmektir. Tedavi şekli nedene bağlıdır.


Nedeni kortikosteroid ilaçların uzun süreli kullanılması ise doktorunuz bir süre boyunca ilacın dozajını azaltmayı düşünebilir. Hastalığın nedeni bir tümörden kaynaklanıyorsa cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilir. Eğer tümöral doku cerrahi olarak tamamen çıkarılamazsa radyoterapi uygulanır. Radyoterapi de yeterli olmazsa kortizol üretimini baskılayan ilaçlar kullanılır. Böbreküstü bezlerinde aşırı kortizol üretimini kontrol eden ilaçlar arasında ketokonazol (Nizoral), mitotan (Lysodren) ve metiropon (Metopirone) bulunmaktadır.


Cushing sendromu tedavi edilmezse ölümcül olabilir. Ancak, bazen hastalar eski sağlıklarına tam anlamıyla kavuşamayabilirler. Örneğin, kemikleri önceki güçlerini geri kazanamayabilir. Sendromunu atlatan kişilerde, diyabet, yüksek tansiyon veya yüksek kolesterol gelişme olasılığının daha yüksek olduğu düşünülmektedir.


Cushing sendromuna tümörün neden olduğu kişiler, yaşamlarının geri kalanında düzenli olarak kontrole gitmelidirler. Tümör genellikle cerrahi olarak %100 çıkarılır, ancak nadir durumlarda tümörün bir kısmı gözden kaçar ve tekrar büyüyebilir.


Cushing sendromu hastaları nasıl beslenmeli?


  • Besleyici, sağlıklı ve az kalorili besinler tüketin, bu sayede Cushing sendromu nedeniyle aldığınız fazla kiloları da verebilirsiniz.

  • Cushing sendromu zamanla kemik kaybına neden olur. Bunu önlemek için kalsiyumdan zengin besinler tüketin ve yeterince D vitamini almaya çalışın.

  • Yüksek tansiyon Cushing sendromunda sık görülen bir rahatsızlıktır. Fazla sodyum, kan basıncını artırır ve ödeme neden olur.Yemeklere tuz ilave etmeyin, tükettiğimiz besinlerdeki tuz yeterli olacaktır. Turşu, konserve, cips, tuzlu kuruyemiş, kraker, fast food, kurutulmuş et gibi işlenmiş gıdalardan kaçının.

  • Cushing’in yaygın bir belirtisi de yüksek kolesteroldür. Kolestrolünüzü dengelemek için yağlı yiyeceklerden uzak durun ve barbunya, börülce, elma, armut, arpa ve kuru erik gibi daha yüksek lifli yiyecekler tüketin.





Kaynakçalar

1. Neşet Köksal, ‘Cushıng Sendromuna Güncel Bir Bakış’ İstanbul, 1993

2. https://web.archive.org/web/20191025085807/https://www.ercusyn.eu/

Erişim: 20.03.2020

3. Ayşe ARDUÇ, Ferhat GÖKAY, Gülhan AKBAB, Dilek BERKER, Serdar GÜLER, Sağlık Bakanlığı Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Hitit Universitesi Tıp Fakültesi, ‘Cushıng Sendromu İle Ortaya Çıkan Metastatik Dev Adrenokortikal Karsinom Olgusu’,2018

0 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi