Duchenne Musküler Distrofi


Yaşar Yurtsever - İstanbul Teknik Üniversitesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik

Duchenne Kas Distrofisi X kromozomundaki Xp21 geninde meydana gelen bir mutasyon sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Genellikle, özellikle de erkek bireylerde, 4 yaşında etkisini gösterir ve kişilerin hayatı boyunca çeşitli ve son evrelerine doğru da hayati organlarında etkisini gösterir ve aşamalı bir şekilde kas kütlesinde kayıplar gözlenir. Birey yavaş yavaş koşma ve atlama yeteneğini, daha sonra yürüme yeteneğini kaybederek nerdeyse yatağa bağımlı bir hale gelir. Ortalama ömür beklentisi 26’dır ancak düzgün ve planlı bakım ile bu 30’lu ve 40’lı yaşlara kadar uzatılabilir. X kromozumda çekinik olarak taşınan bir anormallik olduğu için genellikle dişi bireyler taşıyıcı olurlar ve hastalığın hafif etkilerini hissederler veyahut da hiç hissetmezler. Görülme sıklığı olarak da erkeklerde 1/5.000 iken, kadınlarda 1/50.000.000’lere kadar düşebilmektedir. Bu nedenle de en sık görülen kas distrofisi hastalığıdır. Hastalığın bilinen bir tedavisi yoktur ancak çeşitli gen tedavi yöntemleri araştırmaları yapılmakta ve etkileri hafifletici fizik tedavileri ve ortopedik yöntemler denenmektedir. Bunun haricinde kas azalmalarını ve zayıflamaları hafifletmek için steroid hormonu temelli medikal takviyeler yapılmaktadır.

Hastalık ilk olarak Napolili bir fizikçi olan Giovanni Semmola tarafından 1834 yılında ve daha sonra 1836 yılında Gaetano Conte tarafından tanımlandı ancak, Duchenne Muscular Dystropy adı Fransız nörolog Guillaume Benjamin Amand Duchenne’nin yaptığı çalışmalardan ötürü verildi. Guillaume Duchenne 1861 yılında yayımladığı “Paraplegie hypertrophique de l'enfance de cause cerebrale” adlı kitabında bu hastalığı ayrıntılı olarak anlatmış ve bir çocuk üzerinde bu hastalığı gözlemleyerek inceleme fırsatı bulmuştur. Bunun haricinde Guillaume Duchenne ilk defa biopsiyi kullanarak canlı bir bireyden doku almış ve mikroskop altında incelemiştir.  

Hastalığın tipik belirtilerinden bazıları, ilk olarak kas kütlesinde kayıplar ve güçsüzleşmeler görülür, kasların hücrelerinin yerini yağ hücreleri doldurur ve şişik görünmesine yol açar. Başlangıçta bacak kasları ve pelviste kayıplar oluşur ve gitgide yürüme ve ayakta durabilme yeteneğini kaybederler, daha sonra gitgide omuzlara, sırt ve göğüs kaslarına daha sonra kollardaki kaslara ve çeşitli hayati fonksiyona sahip özellikle solunum yolu organları gibi organlara kadar yayılır.


Mutasyon Xp21 geninde meydana gelir ve kas fiberleri için önemli olan Dystrophin proteininin üretimini etkiler. Bu bireylerin kanlarında ayrıca normalin çok üstünde bir oranda kreatin kinazlara (CPK-MM) rastlanır. Elektromiyografi (EMG) verilerine göre kaslar sinir hücrelerine zarar vermek yerine kas hücrelerinde yıkımlar gerçekleştirir.


Dystrophin proteini çubuk şeklinde bir sitoplazmik proteindir. Hücre zarının extracellular matrix bölgesini saran kas fiberlerinin yapısında bulunur ve bütün bir hücre zarının etrafını sarar. Sarkolemma ve miyofibriller arasında bulunur ve aktin filamentlerinin diğer destek proteinlerine tutunmalarına yardımcı olur. Dystrophin kas fibrillerinin güçlenmesini ve sağlamlaşmasını sağlar ve eksikliğinde kaslarda yumuşamaya, sarkolemmada şekil bozuklukları ve hasarlara, kas hasarlarında geç iyileşmelere ve hücre zarının bütünlüğünde bozukluklara yol açar. Dystrophin proteini ayrıca kanal proteinlerinin ve sinyal yolaklarının düzenlenmesinde etkilidir. Ayrıca insanda dystrophin geni bilinen en uzun gendir, 79 exon bölgesine sahiptir. Transkripsiyonu için yaklaşık olarak 16 saat gereklidir.


Hastalığın Etkileri


 Anormal kalp kası (cardiomyopathy)

 Düzensiz kalp ritmi (arrhytmia)

 Sırt ve göğüs bölgelerinde deformasyonlar (scoliosis)

 Solunumda bozukluklar, düzensiz nefesler, yemek sırasında yutulan besinlerin ya da

sıvıların akciğerlere kaçması (hastalığın geç dönemlerinde özellikle)

 Dystrophin proteininin eksik yetersiz olması sebebiyle sarkolemmada düzensizlikler

ve kalsiyum miktarının bu bölgede fazla olması

 Kalsiyum üzerinde ve sinyal yolaklarında değişiklikler meydana gelmesi sonucu fazla

miktarda suyun mitokondriye girmesi ve şişip patlaması gibi etkiler gözlenmektedir.






Kaynakçalar

  1. Tennyson C.N., Klamut H.J., Worton R.G.,February 1995. "The human dystrophin gene requires 16 hours to be transcribed and is cotranscriptionally spliced". Nature Genetics. DOI: 184–90. doi:10.1038/ng0295-184

  2. Aartsma-Rus A., Van Deutekom J.C., Fokkema I.F., Van Ommen G.J., Den Dunnen J.T.,August 2006. "Entries in the Leiden Duchenne muscular dystrophy mutation database: an overview of mutation types and paradoxical cases that confirm the reading-frame rule". Muscle & Nerve. DOI: 135–44. doi:10.1002/mus.20586

  3. Nozoe K.T., Akamine R.T., Mazzotti D.R., Polesel D.N., Grossklauss L.F., Tufik S. (2016). "Phenotypic contrasts of Duchenne Muscular Dystrophy in women: Two case reports". Sleep Sci. DOI: 129–133. doi:10.1016/j.slsci.2016.07.004

  4. Nicholson L.V., Johnson M.A., Bushby K.M., Gardner-Medwin D., Curtis A., Ginjaar I.B., den Dunnen J.T., Welch J.L., Butler T.J., Bakker E. September 1993. "Integrated study of 100 patients with Xp21 linked muscular dystrophy using clinical, genetic, immunochemical, and histopathological data. Part 2. Correlations within individual patients". Journal of Medical Genetics. DOI: 737–44. doi:10.1136/jmg.30.9.737


164 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi