Genetik Mühendisliği,CRISPR ve Beslenme


Nurhayat Kayar, Toki Şehit İsmail Tetik Anadolu Lisesi

Genetik Alanında Devrim


İnsanoğlu büyük umut vadeden potansiyel bir genetik devrimin eşiğinde. Bu devrimin içinde yiyecek yetiştirme yollarının değişmesi, ilaç üretimi, hayvanların değişmesi, plastik, biyoyakıt ve kimyasal madde üretmenin yeni yollarının keşfedilmesi gibi birçok konu yer alıyor.Genetik devrimde birçok nesne için düşünürler yaşamın yapıtaşlarını değiştirmemeliyiz görüşünde ısrar ederken, bu konudaki gelişmeler hız kesmeden devam edecek gibi duruyor.Bu yaygın görüş GDO’lu yiyeceklerin bir çok bileşeni için sürdürülmekte.Fakat az sayıda da olsa dönüştürücü bilimsel gelişmeler başlangıçta kabul ediliyor.Bir keşif yapıldığında ve etkisi geniş çapta hissedildiğinde, olası istenmeyen sonuçlar konusunda şüpheler ve endişeler olsa da durmanın imkansız olduğu da öngörülüyor.Aksi halde bilim tarih boyunca büyük adımlar atamazdı ve bugün hala ilkel bir varoluş yaşıyor olurduk. İnsanların ve bitkilerin gen kurgusu üzerinde birkaç yıl önce geliştirilen ve genetik bağlayıcılığı çok daha kolay, daha güvenli ve daha ucuz hale getiren devrim niteliğinde bir teknikle çalışmalar başladı ve bu devrimi hızlandırdı.California-Berkeley Üniversitesi biyokimyacısı CRISPR tekniğinin mucitlerinden Jennifer Doudna ‘ya göre önümüzdeki birkaç yıl içinde bu yeni biyoteknoloji bize daha verimli ürünler, daha sağlıklı hayvancılık ve daha besleyici yiyecekler verebilir.Birkaç on yıl içinde insanlara organ bağışçısı olarak hizmet verebilecek işlenmiş hayvanlara sahip olabiliriz.Dünyadaki yaşam tarihinde yeni bir çağın zirvesindeyiz. Türlerin genetik bileşimi üzerinde beklenmedik bir seviyede kontrol etkisine sahip olduğumuz bir devrimi yaşıyoruz.

Genetik Mühendisliği ile Gıdalarda Yaşanacak Muhtemel İlerlemeler


Rakiplerin tüm çabalarına rağmen genetik mühendisliği mahsulleri gıda sistemlerine entegre oldu ve yaygın hale geldi.Hatta çoğu Avrupa ülkesinde GE mahsulü yetiştirilmesi yasaklanmasına rağmen yiyecekler için artan tüketici fiyatları yüzünden tarım sektörüne ciddi oranda zarar vermeden onları sistemden çıkarmak imkansız hale geldi.GDO'ların büyümesini yasaklayan ya da bu kadar katı etiketleme yasalarına sahip olan ülkeler bile, GE içerikli az miktarda yiyeceği süpermarketlerinde satmaktadır.Aynı zamanda Avrupa, dünyadaki en büyük GDO yem ithalatçılarından biridir. Sığır, koyun, keçi, tavuk, hindi, domuz ve balık çiftliklerinden aldığımız etlerin çoğu genetiği değiştirilmiş mısır, soya fasulyesi ve yonca ile beslenir. Peynirlerin ezici çoğunluğu GE mikropları tarafından üretilen bir enzimle, bazı biralar ve şaraplar da genetiği değiştirilmiş maya ile yapılır.Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Avustralya'nın çoğu GE tohumlarından yetiştirilen gıdaların ana tüketicileridir.Mısır yağı, pamuk tohumu yağı, soya yağı ve kızartma ve yemek pişirmede kullanılan kanola yağı ve salata soslarında ve mayonezde genetiği değiştirilmiş ürünlerdir. Genetiği değiştirilmiş soya fasulyesi soya unu, soya dondurması, soya unu ve soya sütü yapmak için kullanılır.Genetiği değiştirilmiş mısır, mısır nişastası ve mısır şurubu olarak işlenir ve viski yapmak için kullanılır.Şekerimizin çoğu genetiği değiştirilmiş şeker pancarından üretilir.Hawaii'de yetişen papayaların yüzde 90'ından fazlası genetik olarak, halkalıleke virüsüne karşı dirençli hale getirmek için değiştirilmiştir. ABD'de yenen kabakların bazıları hastalıklara dayanıklı tohumlardan yapılır ve gelişmekte olan ülkeler genetik mühendisliğine dirençli hastalıklar için çeşitli tarla testleri yapar.


Tarımdaki genetik mühendisliği eleştirmenlerinin çoğu, mahsullerin çoğunun mahsul gıda imalatında, özellikle mısır ve soya fasulyesinde kullanıldığı gerçeğine odaklanmaktadır. Bunun bir nedeni, yeni özelliklerin onaylanmasının yüksek maliyetidir. Nitekim, birçok bilim adamı akademi ve bağımsız araştırma enstitüleri için çalışsa da ticaret malları üzerinde araştırmalar devam etmektedir. Örneğin, Kasım 2016'da İngiltere'deki araştırmacılara, verimi yüzde 40 artırma potansiyeline sahip genetik olarak işlenmiş bir buğdayın denemelerini başlatma yetkisi verilmiştir.Güneş ışığını ve karbondioksiti bitki yakıtına dönüştürmek için kritik derecede yüksek bir enzim üretecek şekilde değiştirilen buğday, kısmen, Essex Üniversitesi Biyolojik Bilimler Fakültesi Başkanı Christine Raines tarafından geliştirilmiştir.


Genetik Mühendisliği ve Besin Geliştirme


Şimdi ufukta yeni nesil yiyecekler var. Bazıları yeni üretim tekniklerinin sonucu, örneğin gen düzenleme.Bu yiyeceklerin çoğu besin takviyesi olabilecek.Aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde en yoksul insanların çoğunun sağlığını artırmak ve verimi sağlamak için kritik öneme sahip olacak.Örneğin bu besinlerden biri altın pirinç. Vitamin A'nın bir öncüsü olan yüksek beta karoten seviyelerine sahip olmak için genetik olarak tasarlanmıştır. Bu özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki birçok insanın körlüğe ve hatta ölüme neden olan A Vitamini eksikliğinden muzdarip olması nedeniyle önemlidir.Sadece yüksek seviyelerde beta karoten içermeyen, aynı zamanda yüksek seviyelerde çinko ve demir içeren bir altın pirinç türü 5 yıl içinde ticarileştirilebilir. Üretilmesi zor olan mahsuller için genetik modifikasyon, seçici ıslahtan daha iyi bir seçenek olabilir.Bu kadar popüler bir temel mahsul olduğu için, pirinç biyolojik besinlendirme için iyi bir hedeftir; Bununla birlikte, pirinç bitkileri A vitamini veya A vitamini öncüllerini içermez, bu nedenle seçici pirinç üretimi vitamin A eksikliğini önlemek için kullanılamaz.Bilim adamları bunun yerine vitamin A eksikliğini azaltmak için genetik modifikasyona döndüler.Havuç ve patates gibi yiyecekler A vitamini öncüsü beta-karoten düzeylerinde yüksek seviyededir; insanlar bu yiyecekleri yediğinde (veya beta-karoten kapsülleri),alınan beta-karoten yüzdesi A vitamine dönüştürülür.Biyokimya bilgimizi kullanarak, beta-karoten seviyesine sahip pirinç üretmek mümkün olur mu?Yedi yıl süren çalışmaların ve üç genin (iki tanesi nergis, biri bakterilerden)yerleştirilmesinden sonra, çok disiplinli bir bilim adamı ekibi GR1'i yapmayı başardı. Bu genler havuçta veya tatlı patateslerde bulunanlarla aynı olmamasına rağmen, pirinç bitkilerinin metabolizmasını değiştirir, böylece bitkiler kimyasal analizle onaylanan aynı bileşiği, beta-karoten üretir.Bir nergis genini bir mısır geniyle değiştiren geliştirilmiş tür GR2,23 kata kadar daha fazla beta-karoten üretir.


Yeni Üretim Teknikleri


CRISPR gibi yeni gen düzenleme teknikleri büyük bir potansiyel sunmaktadır ve en azından şimdilik, daha düşük onay engelleri ile karşı karşıyadır.


· Penn Eyaletindeki bilim adamları, beyaz düğme mantarlarının renginin solmasına neden olan geni çıkardılar ve ürün hızla onaylandı.


· Bir biyoteknoloji şirketi olan Calyxt, belirli şekerlerin birikmesini önleyen ve depolama ile ilgili acı tadı azaltan bir patates çeşidi geliştirmiştir.Patateste ayrıca daha az miktarda akrilamid bulunur.

· DuPont, gıda ürünlerini kalınlaştırmak ve yapıştırıcılar yapmak için kullanılabilen, düzenlenmiş gene sahip bir mısır çeşidi geliştirmiştir.


Bu devrimi ne yavaşlatabilir, hatta durdurabilir? Nature Biology'ye göre, İngiliz moleküler biyolog ve İngiltere'deki John Innes Center'ın eski direktörü Richard B. Flavell, bitki bilimi, genetik ve mikrobiyoloji alanlarında araştırmalar yürüten yeni genetik mühendisliği teknolojilerini kötüleştirmenin ve engellemenin tehlikeleri konusunda uyarıyor. Bu tartışmalara baktığımızda dünya genelinde gıda üretimi dengeli beslenme ve yoksulluğun azaltılması için zorluklar oluşturduğunu düşündürdüğü zaman korkutucu düzeyde olduğunu görürüz. GDO tartışmalarını sürdürmek ve yeni teknolojinin mahsul yetiştiriciliği için aktif olarak kullanılmasını engellemek isteyenler için sadece tartışmanın yanlış tarafında olduklarını değil, kanıtların yanlış tarafında olduklarını düşünebiliriz. Kanıtlara karşı inançlarını sürdürmeye devam ederlerse, kendilerini tarihin yanlış tarafında bulabilirler.





Kaynakçalar:

1- Steven Cerier, October 18,2019:Genetic engineering,CRISPR and food:What the ‘revolution’ will bring in the near Future

2- Blog, Special Edıtıon On GMOS,August 10,2015: Good as Gold:Can Golden Rice and Other Biofortified Crops Prevent Malnutrition?

0 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi