top of page
beyaz logo.png

Kanserdeki Epigenetik

Nurhayat Kayar- Biyoloji Öğretmeni, Muzaffer Çil Anadolu Lisesi


Epigenetik mekanizmalar normal gelişim için gereklidir ve memelilerde dokuya özgü gen ekspresyon paternlerinin korunmasını sağlar. Epigenetik süreçlerin bozulması, değiştirilmiş genlere yol açabilir fonksiyon ve malign hücresel transformasyona yol açar. Küresel değişiklikler epigenetik manzarada kanserin ayırt edici özelliğidir. Hastalığı başlatma ve geleneksel olarak genetik olarak görülen kanserin ilerlemesinin, artık genetik değişiklikler ile epigenetik anormallikleri içerdiği anlaşılmıştır. Son gelişmeler hızla gelişen kanser epigenetiği alanı kapsamlı bir yeniden programlama göstermiştir. Epigenetik makinenin her bileşeni olarak DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, nükleozom dahil olmak üzere kanser konumlandırma ve kodlamayan RNA'lar, özellikle mikroRNA ifadesi. Epigenetik sapmaların tersine çevrilebilir doğası, umut vaat eden epigenetik terapi alanının ortaya çıkmasına yol açtı, son FDA onayı ile halihazırda ilerleme kaydediyor[1].


Epigenetik mekanizmaların hastalıklarla bağlantılı olduğu açıktır. Kanserde bu hastalıklardan biridir. Malign hücre transformasyonu küresel değişiklerle yakından ilgilidir. Burada bahsedilen değişikliklerin yaşam standartlarının değişmesiyle alakalı olduğuda da bir gerçektir. Yaşam standartlarının değişmesi ise gerek iş yaşamının gerek doğal şartların ve gerekse düşünce yapısının evrimiyle ilgilidir. Özellikle düşüncenin evrimindeki teknolojik verilerin hızlılılığı ile gerçekleşen değişimler insanların yaşam alışkanlıklarının hızlı değişimine neden olmuştur. Özellikle üreten toplumdan tüketen toplum düzenine geçme ve küresel sermayedeki dengesiz dağılımın yol açtığı eğitim, kültür ve iş koşullarındaki değişimler bizleri bir yandan doğadan uzaklaştırırken bir yandan sınırlı düşünme yöntemlerine maruz bırakmıştır. Bilgi çağında olmakla birlikte bilginin kullanılabilirliği ve üretimi her insanın sahip olabildiği bir kaynak biçimi olmanın dışındadır. Bu değişimler bizlerin düşünsel dünyasındaki zenginliği yani bilinç altı kaynaklarının dönüşümünü kısıtlamıştır. İnsanoğlu yaratıcılığını kullanamadığı dar ilişki yapıları içindedir. Böyle olunca değişen besinler ve beslenme düzeni ve olumsuz düşünce yapıları kanser hastalığının daha da ilerlemesine yol açmaktadır.


Kanserin başlaması ve ilerlemesi, ilk epigenetik değişiklikler olan DNA metilasyonundaki değişiklikler kanserde tanımlanmıştır. Altta yatan mekanizmalar olsa da bu küresel değişiklikleri başlatan kimler hala araştırılmaktadır, son zamanlarda araştırmalar, bazı değişikliklerin kanser gelişiminde çok erken ortaya çıktığını göstermektedir ve kanserin başlamasına katkıda bulunabilir. Yüksek verimli dizilemedeki son gelişmeler, tümörgenez sırasında meydana gelen kromatin değişikliklerinin genom çapında haritalanması sağlanmıştır. Bu çalışmalar, küresel bir asetillenmiş H4- kaybını ortaya çıkarmıştır. Lizin 16 (H4K16ac) ve H4-lizin 20 trimetilasyonu (H4K20me3) HDAC'lerin aracılık ettiği bu tür histon asetilasyon kaybı, gen baskısı ile sonuçlanır. HDAC'ler genellikle aşırı eksprese edilmiş olarak bulunur. Çeşitli kanser türleri ve dolayısıyla önemli bir hedef haline gelmiştir epigenetik tedavi için. Kanserde DNA metilasyonu ve histon modifikasyonlarının rolü başlama ve ilerlemede iyice yerleşmiştir; ancak, değişiklikler DNA metilasyonu ve histonuna eşlik eden kromatin yapısında modifikasyon değişiklikleri daha az anlaşılmıştır. Gelişen veriler var olan nükleozom yeniden modellemesinin DNA ile uyum içinde çalıştığını ortaya çıkardı metilasyon ve histon modifikasyonları tümöre özgü gen susturma da merkezi bir rol oynar[1].


Şekil 1: Histon kuyrukları üzerinde metilasyon ve asetilasyon hedeflerini gösteren nükleozom yapısının daha ayrıntılı bir görünümü.[4]


Bugün yeme alışkanlıklarının ve yaşam biçimlerindeki değişimlerin diyetle ilgili hastalıklar ve kanser için risk faktörünü arttığı doğrulanmıştır. Çalışmalar diyet değişiminin hastalıklarda risk faktörünü önemle ölçüde azalttığı ortaya çıkmıştır. Nutrigenomik nispeten yeni ortya çıkmış bir alandır. Bazı kanser ve hastalıkları önleme ve yönetmede başvurulabilecek önemli bir potansiyeldir. Kanseri önlemede epigenetik mekanizmalar düşünülebilir. Folat, çinko ve selenyum DNA tamiri içeren anti kanser özelliktedir. Ayrıca multivitamin kullanmanın kanserde metilasyonu önlediği gösterilmiştir. Sonuç olarak nutrigenomik yapı epigenetik mekanizmaların etkilediği kanser üzerine etkilidir[2].


Daha spesifik mekanizmaların araştırılması gerekmekle birlikte, epigenetik olayların normal yaşamda önemli olduğu iyi bir şekilde kabul edilmiştir. Biyolojik süreçlerin yanı sıra tümörijenezde ve epigenetik durum genellikle kanserin başlaması sırasında büyük ölçüde değişir. Bu, epigenom hedefli tedaviyi umut verici bir strateji haline getirir. Kanser tedavisi Kanserin karmaşıklığına dayanarak, epigenetik değişiklikler kanserin birçok yönünü etkilemiştir, onkogenlerin ve tümör baskılayıcı genlerin ekspresyonu gibi ve sinyal iletimi, kanser büyümesine istila ve metastaz artmasına neden olur. Her ne kadar epigenetik terapi teoride mantık ve derin bir temele sahip olsa da, bazı problemler devam etmektedir. Bazılarının ilki ve en önemlisi, seçicilik sorunu epigenetik olaylar her yerde dağıtılır. Normal ve kanser hücreleri arasında. Aslında bazı kanserler belirli epigenetik değişikliklere bağlıdır ve duyarlı olabilir. Bu düzenleme, oysa olağan düzenleme altında, normal hücreler bu epigenetik değişiklikleri telafi etme yeteneği. Öyleyse, öncelik, farklı kanserler için değişikliklere bağlı olarak en önemli epigenetiği belirlemektir[3].

.




Referanslar:

1. Sharma, S., Kelly, T. K., & Jones, P. A. (2010). Epigenetics in cancer. Carcinogenesis, 31(1), 27–36. https://doi.org/10.1093/carcin/bgp220

2. Engin M. M. N. , Özen Engin E. , Eröz R. , Dulger G. , Yüce H. Effects of Epigenetic Regulation on Cancer. J Biotechinol & Strategic Health Res. 2021; 5(1): 1-7.

3. Cheng, Y., He, C., Wang, M., Ma, X., Mo, F., Yang, S., Han, J., & Wei, X. (2019). Targeting epigenetic regulators for cancer therapy: mechanisms and advances in clinical trials. Signal transduction and targeted therapy, 4, 62. https://doi.org/10.1038/s41392-019-0095-0

4. https://www.cancerquest.org/cancer-biology/cancer-epigenetics adresinde 24.02.2023 tarihinde erişildi.


















30 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör
bottom of page