Tüp Bebek Serüveni

Ekin KÖNİ - Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Acıbadem Üniversitesi



Her gün birçok anne adayı ile çalışan laboratuvarlarda günün belli saatlerinde farklı prosedürler uygulanır. Ay içinde hormon tedavisi görüp birden çok yumurtası olgunlaşan anne adayının kalçasından yapılan bir çatlama iğnesinden (Human Chorionic Gonadotropin,HCG) 36 saat sonra kadın doğum doktoru kontrolünde OPU (Oocyte Pick-up) işlemi ile yumurtalar laboratuvar ortamına aktarılır. Rutin bir hastane laboratuvarında bu işlem sabah saatlerinde yapılır. Toplanan yumurtalar ortama uyum sağlayan bir sıvı ile mikroskop altında görüntülenir. Her iki yumurtalıktan kaçar tane yumurta toplandığı ve bu yumurtaların kalitelerine göre hastanın raporuna not edilir. Yumurtanın etrafındaki doku ve hücreler ortamdan uzaklaştırılır. Alınan yumurtalar inkübatör içinde vücut ısısında saklanır ve gelişimleri kameralar ile kayıt altına alınır. Aynı gün sabah saatlerinde baba adayından ejakülasyon ile sperm örneği toplanır, androloji laboratuvarında spermler kalitelerine göre ayrılır ve seminal sıvıdan uzaklaştırılır.


Yumurta vücuttan alındıktan 2-4 saat sonraki işlem ICSI (İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu)’dır. Bu uygulama doğal döllenmeden farklı olup metafaz-II evresindeki yumurta hücresine seçilmiş ve kamçısı kesilmiş bir sperm enjekte etmekle gerçekleşir. Büyük bir mikroskop ve ince cam kapiler uçlu pipetlerle gerçekleşen döllenme işleminden sonra içinde sperm bulunan yumurta hücresi, kültür ortamında inkübatör içinde beklemeye bırakılır.



Sonraki gün embriyo kontrol edilir; döllenmiş embriyo iki çekirdekli gözükür, döllenmemiş embriyo (tek çekirdekli) ortamdan uzaklaştırılır. Sağlıklı döllenmiş hücreler inkübatörde takip altında gelişmeye bırakılır. 5-6. gün blastulada kavitasyon oluşur. Tek hücreden çok hücreli bir yapıya geçmeye başlayan hücre grubuna gastrula denir ve trofektoderm ile ICM (Inner Cell Mass)’den oluşur. Blastosis 7. gün çatlar, buna hatching denir ve minik bir boşluktan hücre topluluğu dışarı çıkmaya başlar.



Bu noktada blastosistten 6-10 hücrelik biyopsi örneği alınır ve genetik tanı laboratuvarına yollanır. Biyopsi örneği alınan blastosistler içlerindeki sıvı dengesi bozulmadan sıvı nitrojen ile dondurulur, anne adayının hormon düzeyi normale gelinceye kadar (bir ay sonraki döngüsüne kadar) donuk muhafaza edilir. Bu süreçte trofektoderm biyopsilerine PGT (Preimplantasyon Genetik Tanı) işlemi uygulanır ve çıkan sonuçlara göre transfer embriyosu seçilir. Bu işleme “embryo freezing” denir ve dondurulup çözülen embriyo transerleri taze embriyo transferleriyle aynıdır. Embriyo biyopsilerinde anöploidi taraması çoğunlukla NGS (New Generation Sequencing) yöntemiyle uygulanır. Sonunda bütün örnekler barkodlanmış ve sentezlenmis olarak cihazın veritabanına aktarılır. Biyologlar tarafından yorumlanır; herhangi bir genetik hastalığı, anöploidisi olan embriyolar elimine edilir.



Anne adayının bir ay sonraki döngüsünde sağlıklı seçilmis donuk embriyo çözülür ve bir kadın doğum doktoru tarafından rahim ağzından endometrium tabakasına yavaşça bırakılır. Bu kademeden sonra anne yaklaşık 10-14 günlük dinlenme sürecine girer, sonrasında gebelik testi BetaHCG uygulanır. Embriyo sağlıklı ise bundan sonraki işlemler klinik doktor tarafından seyredilir. Embriyo yaşamıyorsa düşük gerçekleşir, istek doğrultusunda donmuş ve saklanan bir embriyo belirli hormon tedavisi sonrasında anne rahmine tekrar implante edilir.


Son birkaç senedir tüm embriyolar allfreeze yöntemi ile dondurularak döllenme işleminden yaklaşık bir ay sonra anne adayına implante edilmektedir. Bu yöntemden önce embriyoları dodurmadan aynı ay içinde anneye birden çok sayıda embriyo transferi yapılırdı. Bu yöntem annenin dengesiz hormon seviyelerinden dolayı düşüklere veya çok sık görülen çoğul hamileliğe neden olurdu. Günümüzde ise embriyoların kalitesi ve anne adayının yaşına bakılarak 1-2 embriyo trasferi ile daha kaliteli hamilelikler gerçekleşmektedir.


Çocuk sahibi olamama nedeni toplumda yaygın kabul gördüğü üzere her zaman anne adayından kaynaklanmaz. Baba adayının Y kromozomundaki belirli delesyonlar spermlerini hareketsiz bırakabilir veya menide hiç sperm bulunmayabilir. Bu noktada babadan doğal yolla ejekülat alınamaz, mikroTESE işlemine başvurulur. Bir androlog tarafından mikroskop altında testislerden örnek alınır ve içinde sağlıklı sperm aranır, döllemede bu hücreler kullanılır.



Ailelerinde kalıtsal hastalık bulunan ve çocuk sahibi olmak isteyen anne baba adayları da tüp bebek yöntemine başvurur. Tekgen adı altında genetik bozukluğa sebep olan lokusa odaklanılır. Hastalık ailede görüldüğü için aile bireylerinden biyopsi örneği alınır belirli belirteçler kullanılarak sağlıklı embriyo bulunur. Bu şekilde ailedeki kalıtsal hastalık bebeğe yansımaz.


Günümüz teknolojisi ile yapılan tüp bebek işlemi belki de gelecekte bir ayrıcalık olmaktan çıkıp çocuk sahibi olmak isteyen herkesin ilk tercihi olabilir. Bugün laboratuvar ortamında yaşamaya başlayan embriyoların cinsiyetleri ve hastalıkları saptanabiliyor. Gelişen teknolojiyle yakın gelecekte neler olacağını hep birlikte göreceğiz.

0 görüntüleme

Türkiye'nin Tek Popüler Genetik Bilim Dergisi

Bezelye Dergi ISSN: 2587-0173

Bizi Takip Et
  • Beyaz Facebook Simge
  • Beyaz Instagram Simge
  • White Twitter Icon
  • Icon-gmail
  • kisspng-white-logo-brand-pattern-three-d
  • images
  • medium
  • Dergilik
  • YouTube

© 2019 by Bezelye Dergi